Nuttige tips

[Lieve16]

Hoe vertel je je kinderen dat hun huisdier gestorven is? ‘Het is goed als ze zien dat het écht dood is, dat het koud en anders voelt’

Hoe vertel je aan je kinderen dat hun favoriete huisdier gestorven is of gaat sterven? ‘Wees eerlijk en vermijd vaag taalgebruik.’

ANNA VAN DEN BREEMER 25 september 2023, 03:00
Mijn eerste kennismaking met de dood was via hamster Knabbela. Koud en stijf lag ze in haar kooitje toen ik ’s morgens beneden kwam. Samen met mijn vader maakte ik een houten kruis en begroeven we haar achter in de tuin. Met een hond die al jaren trouw door het huis banjert, is het afscheid wellicht nog moeilijker. Hoe ga je als ouder om met het overlijden van een huisdier?

DIT ZEGGEN DE DESKUNDIGEN
Hoe vertel je dat de hond er niet meer is? “Het ligt natuurlijk aan de leeftijd van het kind en de band met het dier”, zegt pedagoog en rouwtherapeut Natasja Wilhelm. “Wees eerlijk en vertel dat het dier is overleden.” Pas vanaf 5, 6 jaar oud snappen kinderen dat de dood onomkeerbaar is. “Het is goed als het kind ziet dat het dier écht dood is; dat het koud en anders aanvoelt. Het is belangrijk dat ze begrijpen dat het dier niet meer terugkomt.” Vermijd vaag taalgebruik, zoals “hij is nog bij ons” of “ze gaat nu voor altijd slapen”. Dat laatste kan de angst om zelf te gaan slapen aanwakkeren.

“Het is mooi als kinderen al vroeg leren omgaan met klein verlies, zoals een dood vogeltje in de tuin dat jullie samen begraven”, zegt Wilhelm. “Dood en rouw horen bij het leven, daar hoef je je kinderen niet tegen te beschermen.” Door deze eerdere ervaringen met de cyclus van het leven zijn ze later beter bestand tegen groot verdriet. “Er zijn ook mooie boeken om samen te lezen, zoals Kikkertje en het vogeltje van Max Veldhuis.” De meeste huisdieren vallen niet van de ene op de andere dag om. Ze worden ouder of ziek. Daar kun je het al over hebben.

Tachtig procent van de mensen ziet hun huisdier als onderdeel van het gezin, zo bleek uit onderzoek van psycholoog Nienke Endenburg. Ze is universitair hoofddocent mens-dierrelaties aan de Universiteit Utrecht en begeleidt mensen bij de rouw om hun huisdier. Bij volwassenen duurt het rouwproces gemiddeld 8,5 maanden. “Hoe sterker de band met het dier was, hoe langer het duurt.” Kinderen rouwen in golven. “Ze kunnen heel verdrietig zijn en vervolgens vragen: ‘Wanneer komt er een nieuwe kat?’ Voor ouders is het soms moeilijk te volgen dat kindlief het ene moment in tranen is, en daarna weer vrolijk met een vriendje speelt.”

ZO PAK JE HET AAN
Misschien moet het huisdier naar de dierenarts voor euthanasie. De kinderen kunnen dan prima mee, meent Endenburg. “Doe dat niet stiekem als de kinderen op school zijn. Houd de dood niet weg bij je kinderen. Betrek ze erbij. Anders leren ze dat sterven iets geheimzinnigs is.”

Kinderen zijn net kleine wetenschappers. Bij de dierenarts willen ze misschien met de stethoscoop naar het hart luisteren. En naderhand ook, als het is gestopt met kloppen. “En dat is alleen maar goed”, zegt de psycholoog. “Alles wat je niet uitlegt, gaan ze zelf invullen met hun fantasie en die is vaak vele malen gruwelijker.” Wilhelm: “Wees voorbereid op vreemde, soms erg gedetailleerde vragen op onverwachte momenten: ‘Waar blijft het lijfje van het dier?’ ‘Hoe gaat het verteringproces als het onder de grond ligt?’ Die vragen zijn normaal.”

Neem de tijd om afscheid te nemen. “Misschien bewaar je een stukje haar, lijst je een foto in of maakt het kind een tekening. Kijk wat bij het kind aansluit”, adviseert Endenburg. “Die rituelen rondom de dood zijn er niet voor niets. Het is allemaal onderdeel van het rouwproces, of het nu gaat om een mens of een dier.”

[charel01]

Dit jaar verdampte al 20 miljard euro op de Bel20: wat is er aan de hand? En waar kan je dan best in beleggen?

Sinds begin van dit jaar is al 20,2 miljard euro aan beurswaarde verdampt op de Bel20, de Belgische sterindex van de Brusselse beurs. Waarom is de malaise op de Brusselse beurs groter dan elders? Komt er beterschap? En wat doe je best als kleine belegger?
Wie belegt op de Belgische beurs, ziet dit jaar waarschijnlijk weinig groene cijfertjes in z’n portefeuille. De Bel20 - de sterindex van 20 Belgische beursbedrijven - heeft sinds begin van dit jaar al zo’n 20,2 miljard euro aan beurswaarde verloren. Op 2 januari opende de Bel20 het jaar op 3.726,80 punten. Maar dinsdag sloot de beurs op 3.461,77 punten. De laagste slotkoers sinds eind oktober vorig jaar. Uit cijfers van Euronext blijkt dat de marktkapitalisatie van de Bel20 - de totale beurswaarde van alle bedrijven in de index - begin dit jaar nog zo’n 253,79 miljard euro bedroeg. Afgelopen dinsdag was dat bij het afsluiten van de beurs zo’n 233,57 miljard, een verschil van 20,2 miljard ofwel een daling van bijna 8 procent.

De Bel20 verzamelt de twintig ‘sterkste’ Belgische beursgenoteerde bedrijven. Onder meer op basis van hun beurswaarde, maar ook op basis van andere elementen. Elk jaar wordt de samenstelling in het voorjaar tegen het licht gehouden. Zo vielen dit jaar Colruyt en VGP uit de Bel20 en werden ze vervangen door Barco en Melexis.
Afgelopen twaalf maanden weggevaagd

“Op zich is de grens van 3.500 punten een louter psychologische drempel”, zegt Tom Simonts, beursanalist voor KBC Securities. “Maar als je ziet dat de Bel20 in november 2021 - amper twee jaar geleden - nog bijna 4.400 punten telde, zie je dat de Brusselse beursindex al een tijd lang wegzakt in het moeras. Op dit moment zitten we op het niveau van vorig jaar. Al wat de afgelopen twaalf maanden op de beurs naar boven of beneden ging, is weer weggevaagd.”
Verklaring voor het negatieve beursjaar tot nu toe? Om te beginnen de oplopende rente, die ingezet wordt tegen de hoge inflatie. Analisten verwachten bovendien dat die hoge rente nog een hele tijd zal aangehouden worden, wat het beurssentiment drukt. “De hogere rente zorgt ervoor dat beleggers bereid zijn minder risico op de beurs te nemen”, zegt Simonts. “Hoe hoger de langetermijnrente, hoe minder een aandeel waard is. Want andere opties - zoals obligaties - geven intussen een behoorlijk rendement, met veel meer zekerheid dan de beurs.

Bovendien raakt de oplopende rente de Bel20 extra hard, stelt de beursanalist van KBC. Dat komt onder meer doordat er opvallend veel beursgenoteerde vastgoedbedrijven op de Bel20 noteren. “Aedifica verliest dit jaar al 30 procent van z’n waarde”, werpt Simonts een blik op het koersenbord. “Ook WDP (-15 procent sinds begin dit jaar, red.) en Cofinnimo (-25 procent, red.) verliezen.”
Daarnaast hebben ook vele andere bedrijven het moeilijk. Een typisch dividendaandeel zoals dat van hoogspanningsnetbeheerder Elia verloor sinds begin dit jaar al bijna 35 procent van z’n beurswaarde. Umicore boerde in dezelfde periode zelfs nog meer (-37 procent) achteruit. En ook de verschillende holdings - zoals Sofina of D’Ieteren hebben het om verschillende redenen moeilijk. “Met zo’n grote verliezers, moeten de winnaars al minstens evenveel winnen, om als index nog maar op hetzelfde niveau te blijven”, merkt de beursanalist op. Een pijnlijke vaststelling voor de Brusselse sterrenindex. Op dit moment staan slechts vier aandelen dit jaar op winst of status quo: UCB, Solvay, arGEN-X en Melexis.
Geen locomotieven

Wat nog in het nadeel van de Brusselse beurs - en dus ook de Bel20 - speelt: “De verhandelde volumes dalen”, zegt Simonts. “Er wordt - vooral door institutionele beleggers die grote posities aanbieden - minder en minder gekocht en verkocht. Voor grote beleggers is Brussel een ‘fly over zone’ geworden. Ze laten ons land gewoon links liggen. Dat zegt voor alle duidelijkheid niets over de intrinsieke kwaliteit van onze bedrijven, maar onze beurs is gewoon te klein, met te weinig liquiditeit. Dat er zo weinig kopers en verkopers zijn, draagt bij aan een dalende beurs. De markt is leeg, zoals wij dat noemen.”

Bovendien, zo stipt Simonts nog aan, beschikt de Bel20 niet over zogenaamde ‘locomotieven’ - hele grote, succesvolle bedrijven - vaak met prijszettingsmacht - die een index op sleeptouw kunnen nemen. “Tegelijk doet de beperking tot 20 beursgenoteerde bedrijven onze Brusselse beurs wat oneer aan”, zegt hij. “Omdat er naast de Bel20 toch verschillende bedrijven zijn - zoals Colruyt - die het wél goed doen. “Daardoor is het beeld van de Belgische beurs misschien negatiever dan echt nodig.”
Obligaties

“Het is niet de verwachting dat het algemene beursklimaat snel zal verbeteren”, blikt Simonts vooruit. Hij vreest bovendien dat de negatieve cijfers de neerwaartse spiraal nog verder zullen versterken. “Onze strategie is daarom al een tijdje: oppassen met aandelen”, zegt de analist van KBC Securities. “Wij raden aan om je positie in obligaties te versterken. Tegenwoordig vind je al goede bedrijfsobligaties tot 4 procent. Ook overheidsobligaties zijn interessant. De Belgische tienjaarsrente staat ondertussen op 3,65 procent. Dat begint toch deftig te worden. Als je een rendement van 4 procent per jaar kan vastleggen op een moment dat het economisch niet fantastisch gaat en de vooruitzichten niet super zijn, moet je daar als belegger toch naar kijken.”
Bron:"HLN"

[charel01]

Dit zijn de 3 favoriete Belgische aandelen van Paul D’hoore op dit moment: “Deze had een topkoers van 81,80 euro, nu minder dan 29 euro”
Het aandeel van warenhuisgroep Colruyt is in tien maanden in prijs verdubbeld. In december 2022 werd het verhandeld voor minder dan 20 euro, vandaag moet je er méér dan 40 euro voor neertellen. Volgens onze geldexpert Paul D’Hoore zijn er nóg drie Belgische bedrijven waarvan de aandelen op termijn hun tweevoud waard zullen zijn. “De belangrijkste vraag heeft niét met cijfers te maken.”
Laten we eerst ‘het geval Colruyt’ onder de scanner leggen. ’t Is niet dat de warenhuisgroep uit Halle een fantastisch parcours heeft afgelegd. Vier jaar geleden bereikte het aandeel een topkoers van 67,78 euro. Toen volgde een lange afdaling tot mínder dan 20 euro. Wat scheelde er met de patiënt? Colruyt reageerde niét gepast op de nieuwe concurrenten Albert Heijn en Jumbo. Bovendien versnipperde Colruyt zijn aandacht en middelen over randactiviteiten zoals fitnesscentra, fietsenzaken en speelgoedwinkels, die ook nog eens weinig of niet winstgevend zijn.

Op de beurs ging het dan ook van kwaad naar erger. Beleggers vroegen zich af of de slogan “Laagste Prijzen” méér te maken had met de aandelen dan met de winkelproducten van Colruyt. Maar dit jaar keerde het tij. Colruyt trok zich grotendeels terug uit zijn speelgoedwinkels én zijn windenergieparken op zee. De groep nam 57 verlieslatende winkels over van de ketens Match en Smatch en gaat die uitbaten onder zijn eigen merknamen OKay en Spar. De groep was in België al marktleider en versterkt zo nog zijn leiderspositie. Colruyt is weer op het rechte pad en de aandelenkoers vliegt omhoog. Voor vergelijkbare koersstijgingen moeten we dus op zoek gaan naar gelijkaardige patiënten.
Deceuninck: “De modernisering is in gang gezet”

De West-Vlaamse producent van pvc-raam- en deurprofielen Deceuninck beleefde goede tijden toen het coronavirus ons in ons kot kluisterde. Geld dat de mensen niet konden uitgeven in het uitgaansleven, stopten ze met graagte in de vernieuwing van hun woning. De vraag naar nieuwe ramen en deuren stuwde het aandeel Deceuninck in de zomer van 2021 naar een topkoers van 4,15 euro. Vandaag wordt het aandeel Deceuninck verhandeld in de buurt van 2 euro. Wat is er mis? Het economisch klimaat zit tegen. De rente is fors gestegen. Leningen om te bouwen of te renoveren zijn veel duurder geworden. Kortom: de vraag naar nieuwe ramen en deuren is fors teruggevallen.
Komt het vanzelf weer goed? Dat is niet zeker. Bij elke economische terugval vallen er slachtoffers die de moeilijke periode niet overleven. Voor een belegger is het dan ook van het grootste belang om de onderneming goed te analyseren. De belangrijkste vraag heeft niét met cijfers te maken. Je moet nagaan of het bedrijf in goede handen is en goed geleid wordt. Dát zal bepalen of de onderneming verzwakt of versterkt uit de moeilijke jaren komt.

Zoals de warenhuisgroep Colruyt in handen is van de familie Colruyt, zo is Deceuninck in handen van… Francis Van Eeckhout. De West-Vlaamse zakenman nam in 2014 een eerste belang van 5 procent en heeft dat gaandeweg uitgebreid tot bijna 30 procent. De nazaten van de oprichtersfamilie Deceuninck zijn vrijwel volledig uit het kapitaal verdwenen. Van 2016 tot eind 2020 nam Francis Van Eeckhout zélf de dagelijkse leiding in handen bij Deceuninck. Hij heeft de modernisering van de fabrieken in gang gezet en de recyclagefabriek in Diksmuide uitgebouwd. Dat zijn zaken die in de toekomst zeker zullen renderen.

Deceuninck heeft veertien fabrieken. De onderneming produceert vooral in Europa en de Verenigde Staten. Vanuit de twee fabrieken in Turkije wordt ook geëxporteerd naar Azië en Zuid-Amerika. Kortom: Deceuninck zal klaarstaan om van het economische herstel te profiteren. Als de beurskoers dan weer dezelfde hoge toppen scheert, wordt ook Deceuninck op de beurs een verdubbelaar.
Immobel: “Het bedrijf is gelukkig bij de pinken”

Immobel is de grootste beursgenoteerde vastgoedontwikkelingsgroep van België. De onderneming realiseert grote projecten in zeven landen: België, het Groothertogdom Luxemburg, Polen, Frankrijk, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk.

Door de snelle renteverhogingen is de beleggingsmarkt voor kantoorgebouwen abrupt stilgevallen. Immobel is gelukkig tijdig op de rem gaan staan. De onderneming koopt tijdelijk géén nieuwe projecten meer aan en heeft het roer omgegooid in Parijs en Londen. Daar is het personeelsbestand drastisch ingekrompen. Dat het ontslag van de Franse en Britse werknemers geld zou kosten, was zonneklaar. Het prijskaartje bedraagt 9,3 miljoen euro. Daardoor leed Immobel in de eerste jaarhelft een nettoverlies van bijna 3 miljoen euro.

Immobel is voor 59 procent in handen van Marnix Galle. Hij is nu 60 jaar en al zijn hele leven actief in vastgoed. Galle heeft al voor hetere vuren gestaan dan vandaag. Een minpuntje is wel dat Immobel zijn netto schuldenlast heeft laten oplopen tot 960 miljoen euro. Dít is nochtans niet het beste moment om véél schulden te torsen. Gelukkig is Immobel ook hier bij de pinken. Met renteswaps wordt de blootstelling aan de stijgende variabele rente afgedekt. Op die manier bleef de gemiddelde rente op die schuldenberg beperkt tot 3 procent.
In februari 2020 bereikte het aandeel Immobel een topkoers van 81,80 euro. Nu kost het mínder dan 29 euro. De boekhoudkundige waarde van het aandeel bedraagt 52,87 euro. De vastgoedhemel zal maar geleidelijk opklaren. Je zal vrijwel zeker enkele jaren geduld moeten oefenen alvorens Immobel verdubbelt.
Recticel: “De komende jaren zullen nog héél veel gebouwen geïsoleerd moeten worden”

Recticel is een Belgische producent van isolatiemateriaal, met negen fabrieken in zes Europese landen (België, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Finland, Slovenië en Servië). De komende jaren zullen nog héél veel Europese gebouwen beter geïsoleerd moeten worden. Maar momenteel lijdt ook die sector onder de terugval in de bouw. De halfjaarresultaten van Recticel vielen dan ook fors tegen en het aandeel zakte verder weg. In de lente van 2022 werd nog méér dan 22 euro betaald, nu noteert het ónder 9 euro. Recticel heeft geen last van schulden. Na de verkoop van de divisie soepelschuim beschikt de onderneming over een netto cashpositie van 142 miljoen euro.

Sinds vorig jaar is Filip Balcaen de nieuwe hoofdaandeelhouder van Recticel. De discrete West-Vlaamse miljardair verwierf de controle door een aandelenpakket van 23 procent over te nemen tegen 16 euro per stuk. Inmiddels heeft hij zijn belang uitgebreid tot ruim 28 procent. Balcaen was niet opgezet met de tegenvallende halfjaarresultaten. Topman Olivier Chapelle betaalde het gelag. In dertien jaar vormde Chapelle het scheikundige conglomeraat Recticel om tot een pure isolatieproducent. Maar Balcaen stuurde hem wandelen en plaatste zijn vertrouweling Jan Vergote aan het roer.

Allicht moet Jan Vergote nog wat puin ruimen van zijn voorganger en ook het herstel in de bouw- en renovatiesector kan nog even op zich laten wachten. Maar over enkele jaren kan ook het aandeel Recticel uitgroeien tot een koersverdubbelaar.
Bron:"HLN"

[Lieve16]

Wanneer hoeft u een factuur niet meer te betalen?

Roel Van Espen
medewerker Trends
13/10/2023

De gemeente Eeklo kwam onlangs in het nieuws omdat ze nog voor 6,5 miljoen euro aan openstaande facturen bij bedrijven en burgers moet zien te innen. Maar wanneer is een factuur verjaard en hoeft die dus niet meer betaald te worden?

Een financiële audit van de gemeente Eeklo bracht aan het licht dat 1.200 bedrijven en burgers de voorbije jaren hun rekeningen en facturen niet hadden betaald. Het gaat om meer dan 15.000 vorderingen voor een totaalsom van 6,5 miljoen euro. De bedragen variëren van enkele euro’s – bijvoorbeeld boetes in de bibliotheek – tot tienduizenden euro’s.

Alle partijen werden aangeschreven, maar omdat de schuld al meer dan tien jaar aandikt, zou de gemeente meer dan 300.000 euro mislopen. “Openstaande facturen verjaren meestal na tien jaar, en dan kun je ze niet meer innen”, argumenteerde de schepen van Financiën daarover op de gemeenteraad. Maar klopt dat wel?


De bevrijdende verjaring
Een onbetaalde factuur of schuld kan inderdaad niet eeuwig worden gevorderd. De wetgever heeft het systeem van de ‘bevrijdende verjaring’ ingevoerd. Daarmee zijn klanten na verloop van tijd bevrijd van hun betalingsverplichting.

Het verjaringsprincipe heeft als doel de debiteur te beschermen tegen laattijdige reacties van schuldeisers. Maar het moet ook vermijden dat een schuld buitensporig zwaar wordt bij terugkerende betalingen (zoals de huur van een woning), eventueel aangedikt met schadevergoedingen en verwijlintresten. De bevrijdende verjaring moet handelaars bovendien aansporen alert te blijven en tijdig in te grijpen bij eventuele betalingsproblemen.

Vervallen versus verjaarde factuur

Een verjaarde factuur wordt weleens verward met een vervallen factuur. Toch is er een wezenlijk verschil. “Een vervallen factuur is een openstaande schuld waarvan de uiterste betaaldatum werd overschreden”, weet Jeroen De Man van het advocatenbureau De Groote – De Man. “Als de handelaar in een b2b-context daarover geen specifieke afspraken maakte met de klant, dan ligt de vervaldatum standaard op dertig dagen na de factuurdatum.”

“De verjaring van een factuur is iets helemaal anders. Die houdt in dat de klant bevrijd is van zijn betalingsplicht. De schuldeiser heeft dan geen juridisch recht meer op de betaling van de openstaande factuur. Kortom: een verjaarde factuur kan in principe niet meer ingevorderd worden.”

Wat betekent dat concreet?
Stel, u ontvangt de factuur voor een wasmachine die vorig jaar bij u thuis geleverd werd. Of u krijgt een aanmaning voor een internetfactuur die u enkele maanden geleden vergeten te betalen was. Of u ontvangt de afrekening voor een coronatest die in 2021 werd afgenomen in het ziekenhuis. In welke mate kan men u verplichten om die ‘oude schulden’ alsnog te betalen?

“Er gelden enkele algemene verjaringstermijnen”, legt Jeroen De Man van het advocatenbureau De Groote – De Man uit. “Het algemene principe is dat persoonlijke rechtsvorderingen verjaren na tien jaar. Alle zakelijke rechtsvorderingen – zoals een betwisting over de eigendomsrechten op of het vruchtgebruik van een onroerend goed – verjaren na verloop van dertig jaar.”

Naast de algemene termijnen hanteert de wetgever ook een heleboel bijzondere verjaringstermijnen die korter zijn, afhankelijk van het soort schuld.

5497546.jpg

“Als particuliere klant kun je dus aanspraak maken op een verjaringstermijn van één jaar voor de verkoop van koopwaren waarvoor geen geschrift wordt opgesteld”, verduidelijkt Jeroen De Man. “Zodra een factuur wordt opgemaakt die binnen het jaar betaalbaar is, vervalt die termijn van één jaar.” Dat is in de praktijk bijvoorbeeld zo wanneer u een auto of een verwarmingsketel aanschaft.

De verjaringstermijn begint in principe te lopen vanaf de vervaldatum van de factuur. Maar dat is niet altijd zo. Voor uw personenbelasting start de termijn van vijf jaar bijvoorbeeld vanaf het einde van de tweede maand die volgt op de verzending van het aanslagbiljet. Voor een gezondheidszorgfactuur begint de termijn van twee jaar vanaf de maand volgend op de maand waarin de zorg werd verleend.

Stuiting van de verjaring
Wanneer een verkoper of een aannemer een aangetekende brief verstuurt om u te herinneren aan het feit dat u nog moet betalen, dan loopt de verjaringstermijn gewoon verder. Sommige acties kunnen de verjaringstermijn echter onderbreken of opschorten.

Blijft u als klant aanmaningen negeren en komt de verjaringstermijn daardoor in het gedrang? In dat geval kan de handelaar overgaan tot een gerechtelijke invordering. Het instellen van zo’n procedure zorgt ervoor dat de factuur ‘gestuit’ wordt. Bij zo’n stuiting komt er een einde aan de lopende verjaringstermijn en start een nieuwe verjaringstermijn.

“Ook wanneer je als schuldenaar zelf erkent een en ander verschuldigd te zijn, stuit je de verjaring”, waarschuwt Jeroen De Man. “Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer je een e-mail stuurt met een vraag tot afbetaling.”

Naast stuiting kan de verjaringstermijn ook geschorst worden. Dat wil zeggen dat de lopende termijn voor een bepaalde duur onderbroken of gepauzeerd, maar niet beëindigd wordt. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer de verkoper een inningsprocedure opstart. Er bestaan nog tal van andere schorsingsgronden, maar die zijn in deze context minder relevant.

Moet u uw rechten afdwingen?
Als een factuur na de verjaringstermijn in uw bus valt, dan hoeft u als consument in principe niets te doen. De verjaring gebeurt automatisch. Het is dus aan de handelaar om die ter discussie te stellen. Als hij daar niet mee akkoord gaat, dan kan hij een rechter daarover een uitspraak laten doen. Dat kan een tijd duren, maar tot dan loopt de verjaringstermijn gewoon door.

Toch kunnen consumenten op de website van de federale overheidsdienst een modelbrief downloaden, waarmee ze hun rechten kunnen afdwingen. Jeroen De Man: “Die kan eventueel nuttig zijn wanneer je als klant duidelijkheid wil scheppen ten aanzien van een leverancier over jouw standpunt, met als doel eventuele aanmaningen te stoppen.”

Ook goed om weten: zodra een schuld verjaard is, hoeft u het bewijs van de betaling niet langer te kunnen voorleggen.

Weet ten slotte ook dat wanneer u een verjaarde schuld toch betaalt, u het betaalde bedrag nadien niet meer kunt terugvorderen. Het is dus belangrijk om vooraf na te gaan welke verjaringstermijn van toepassing is.

[Lieve16]

Geld lenen aan vrienden of familie: zo pakt u het verstandig aan

Wie geld leent aan familie of vrienden zet de gemaakte afspraken best op papier.
Roel Van Espen
medewerker Trends
18/10/2023

Zit iemand uit uw omgeving tijdelijk krap bij kas, en overweegt u om hem of haar wat geld te lenen? Zo’n daad getuigt van edelmoedigheid, maar belangrijk is dan wel dat u goede afspraken maakt. Trends zet u op weg.

‘Lenen bij Mevrouw Leemans is lenen bij een vriendin’: het is een bekende slogan die u toch wel met enige omzichtigheid dient te interpreteren. Geld lenen kost ook geld, en dat is zeker het geval voor wie zijn heil zoekt bij een lening op afbetaling. De wettelijke maximumtarieven (jaarlijkse kostenpercentages) voor zo’n consumentenkrediet bedragen sinds 1 juni 2023:

21,50 procent tot een leenbedrag van 1.250 euro.
16 procent voor een som van 1.251 tot 5.000 euro.
13 procent bij een lening van meer dan 5.000 euro.
Wanneer een vriend in geldnood zit en overweegt om zo’n krediet te nemen, zou u hem de hoge interesten kunnen besparen door hem zelf een som geld te lenen. Dat kan bijvoorbeeld tegen een bescheiden rentevoet, maar evengoed renteloos.

U hoeft niet naar de notaris
U doet er dan wel goed aan bepaalde afspraken op papier te zetten. “Een onderhandse overeenkomst is hiervoor prima”, weet Sofie Reyniers, juriste bij financiële dienstverlener Pareto. “Je hoeft dus niet naar de notaris om een akte te laten opstellen. Belangrijk is wel een aantal elementen op te nemen in de schriftelijke overeenkomst” (zie kaderstuk).

“Wanneer er niets op papier werd gezet, is de kans op eventuele discussies of ruzies achteraf groter. Bovendien bestaat dan het risico dat de erfgenamen na een overlijden van de geldschieter in de kou komen te staan. Zij nemen de vordering op de kredietnemer over (tenzij die werd kwijtgescholden), maar zonder schriftelijk bewijs van de lening staan ze niet zo sterk in hun schoenen.”

Als u een eenvoudiger bewijsdocument verkiest, kunt u ook een schuldbekentenis overwegen. Sofie Reyniers: “Dat is een eenzijdige verbintenis die enkel de kredietnemer moet ondertekenen. Zo’n document bevat minstens zijn naam, zijn adres en het geleende bedrag. De verschuldigde som geld moet met de hand én voluit in letters geschreven worden. De rest van de schuldbekentenis hoeft niet handgeschreven te zijn.”

Het is ook aangeraden de identiteit van de kredietgever in dat document te vermelden. De betalingsmodaliteiten kunnen hierin eveneens opgenomen worden.

De interesten zijn belastbaar
Als u overweegt uw vriend geen renteloze lening toe te staan, maar daar een aanvaardbare interest voor te vragen, bent u vrij om de rentevoet onderling af te spreken.

Weet wel dat uw vriend bij wet verplicht is een roerende voorheffing van 30 procent in het houden op de verschuldigde interesten. Die moet hij doorstorten naar de fiscus. Enkel wanneer u als kredietgever zelf weinig of geen belastbare inkomsten heeft, wordt daarop een uitzondering gemaakt. Meer informatie over deze verplichting vindt u op de website van de Federale Overheidsdienst Financiën.

Tien cruciale elementen in een kredietovereenkomst

1. De naam, de voornaam en het adres van de kredietgever en de kredietnemer.

2. Het geleende bedrag (in cijfers en in letters) en de manier waarop de som ter beschikking wordt gesteld.

3. De bevestiging dat de kredietnemer het bedrag heeft ontvangen.

4. De reden voor de lening (bijvoorbeeld voor de aankoop van een tweedehandswagen).

5. De looptijd van het krediet. Vermeldt u geen einddatum, dan kunt u het geleende bedrag wettelijk gezien op elk moment weer opeisen.

6. De eventuele rentevoet en een duidelijke omschrijving van de betalingsmodaliteiten. U kunt ook afspraken vastleggen over een eventuele vervroegde terugbetaling.

7. De eventuele verwijlinteresten bij laattijdige betalingen.

8. Het aantal exemplaren waarin de overeenkomst is opgemaakt. De wet verplicht dat er evenveel originele exemplaren moeten zijn als er partijen zijn. Elk origineel exemplaar moet ook vermelden hoeveel originelen er zijn opgemaakt.

9. De plaats en de datum van de ondertekening van de overeenkomst.

10. Een handtekening van beide partijen, bij voorkeur voorafgaan door ‘gelezen en goedgekeurd’.

Denk ook aan de risico’s
Lenen aan vrienden of familie is nooit helemaal zonder risico’s. Wees op uw hoede wanneer iemand bij u komt aankloppen voor steun, omdat hij bij zijn bankier niet in aanmerking komt voor een lening. Meestal wijst dat op een zwakke financiële positie. Wanneer een bank twijfelt aan de terugbetalingsmogelijkheden van uw vriend, dan heeft u minstens evenveel redenen om niet in te gaan op zijn verzoek.

Een krediet creëert ook een soort van psychologische machtsverhouding tussen de kredietgever en de kredietnemer. Die kan op termijn tot strubbelingen leiden. Bovendien kan de vriendschapsrelatie of familieband helemaal getroebleerd raken wanneer een van de partijen de afgesproken verantwoordelijkheden niet nakomt.

Denk vooraf goed na over hoe realistisch de terugbetalingen van het geleende bedrag zijn. Heeft uw vriend wel een stabiel en voldoende hoog inkomen? Vraag hem eventueel om enkele loonfiches voor te leggen, ook al ligt dat gevoelig. Eventueel kunt u een derde persoon laten tekenen als borg: die wordt dan geacht het leenbedrag terug te betalen wanneer uw vriend in gebreke blijft.

“Een opeisbaarheidsclausule in de kredietovereenkomst opnemen is ook een mogelijkheid”, weet Sofie Reyniers. “Die bepaalt dat het volledig uitgeleende bedrag opeisbaar wordt wanneer de kredietnemer de voorwaarden van de overeenkomst niet respecteert of wanneer hij niet of te laat betaalt.”

“Zorg er in elk geval voor dat elke terugbetaling via een bankoverschrijving gebeurt. Zo is elke transactie makkelijk traceerbaar en vermijd je discussies. Opteer je toch voor cashverrichtingen, maak dan steeds schriftelijke ontvangstbewijzen op en houd de vooruitgang van de terugbetalingen goed bij.”

Wat als er problemen opduiken?
Betaalt uw vriend niet op het afgesproken moment terug? Vraag hem dan eerst wat er precies aan de hand is. Misschien gaat het om een tijdelijk probleem dat zichzelf snel weer oplost. Praat met elkaar, en breng de nodige inleving en empathie aan de dag.

“Komt er geen bevredigende oplossing, dan kun je overwegen op basis van de kredietovereenkomst of schuldbekentenis juridische stappen te ondernemen”, zegt Sofie Reyniers. “Stel je vriend dan wel vooraf schriftelijk in gebreke met een aangetekende brief. Daarin kan je eventueel een haalbaar afbetalingsplan voorstellen.”

Weet ook dat er verjaringstermijnen van toepassing zijn op leningen tussen particulieren: tien jaar voor de hoofdsom en vijf jaar voor de interesten.

Een bevriende ondernemer steunen
De overheid wil particulieren ook aanmoedigen om bevriende ondernemers een duwtje in de rug te geven en zo onze economie te steunen. Vlaanderen introduceerde daarvoor de Winwinlening. Wallonië heeft een gelijkaardige Prêt Coup de Pouce, en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is er de Proxilening.

Hierbij spreken de kredietgever en de kredietnemer een vaste interestvoet af. Die moet binnen wettelijk vastgelegde grenzen liggen: minimaal 2,625 procent, maximaal 5,250 procent. De interesten worden eveneens belast met 30 procent roerende voorheffing. De kredietnemer moet die inhouden en doorstorten naar de fiscus.

Als kredietgever geniet u een bijkomend fiscaal voordeel in de vorm van een belastingkrediet. Dat bedraagt:

Elk jaar 2,5 procent wanneer het om een Winwinlening gaat.
4 procent tijdens de eerste vier jaar en daarna 2,5 procent bij de Prêt Coup de Pouce.
4 procent tijdens de eerste drie jaar en vervolgens 2,5 procent in het geval van een Proxilening.

[Lieve16]

7 VRAGEN VASTGOED

Koop ik dat appartement nu of wacht ik? Dit zijn onze beste tips voor jonge kopers

https___static.standaard.be_Assets_Images_Upload_2023_10_19_5a69b084-be90-413a-aca1-0b01ac1d188a.jpg

Veel twintigers dromen van een eigen woning, maar is zo’n dure aankoop financieel ook haalbaar? Wacht je niet beter tot de huizenprijzen beginnen te dalen? En welke formule van woonkrediet kies je best? Een handleiding voor jonge kopers, in zeven stappen.
Frida Deceunynck, Fred Debrock

19/20/2023

1. Wat doe ik best: kopen of huren?
‘Huren is weggegooid geld’, klinkt het in de volksmond. Maar klopt die boutade wel, nu de huizenprijzen zo hoog zijn en de rente op de woonkredieten stijgt?

Volgens de recentste Notarisbarometer kost een huis in Vlaanderen gemiddeld 355.941 euro. Dat is 2 procent meer dan vorig jaar. Voor appartementen is dat gemiddeld 277.775 euro, of 4 procent meer dan vorig jaar. Bovendien is de rente die u betaalt op een woonlening op anderhalf jaar tijd meer dan verdubbeld. Voor een lening met vaste rentevoet op een looptijd van 20 jaar gaat het nu om gemiddeld 3,67 procent. Dat resulteert in een maandelijkse aflossing voor een ‘gemiddeld’ huis van bijna 2.100 euro.

Voor veel jongeren is dat onbetaalbaar. En dat toont zich op de vastgoedmarkt. Het totale aantal vastgoedtransacties is in de eerste negen maanden van dit jaar teruggelopen met 5 procent en het aandeel van de jonge kopers (jonger dan 30 jaar) is onder de 30 procent gezakt.

De hoge maandaflossingen steken steeds harder af tegen de huurprijzen. Volgens de CIB-huurbarometer bedroeg de gemiddelde huur in Vlaanderen in het eerste semester van dit jaar 907 euro per maand voor een rijhuis en 810 euro voor een appartement. Een woning kopen is nu dus meer dan dubbel zo duur als huren.

Maar was huren geen ‘weggegooid’ geld en kopen een vorm van sparen? Omdat huizenkopers iedere maand een stukje kapitaal terugbetalen aan de bank, slinkt hun schuld bij iedere aflossing en wordt het huis beetje bij beetje meer van hen. Maar de aflossing van een lening is niet alleen ‘sparen’ en houdt ook de maandelijkse betaling in van interesten aan de bank. In ons rekenvoorbeeld (2.100 euro aflossing per maand) gaat het gemiddeld om zo’n 1.100 euro kapitaal en om bijna 1.000 euro interesten. Anders gezegd: de ‘gemiddelde’ woningkoper betaalt vandaag meer rente aan de bank dan wat een huurder ‘weggooit’ aan huur.

Is het dan niet slimmer om uw koopplannen nog even op te bergen en te wachten tot de vastgoedmarkt verder afkoelt? ‘Na een periode van sterk stijgende vastgoedprijzen in de voorbije jaren zien we de markt stabiliseren’, zegt notaris Bart Van Opstal, woordvoerder van notaris.be. ‘Wie erop speculeert dat de prijzen in 2024 zullen dalen, moet er tegelijk rekening mee houden dat de rentevoeten misschien hoger zullen liggen dan nu. Wie de huidige rente wil vastleggen, moet nu durven kopen. Maar dan moet u ook bereid zijn om de woningprijzen van vandaag te betalen.’

2. Valt een renovatieproject veel duurder uit?
Woningen die mooi afgewerkt zijn en een goede epc-waarde (epc staat voor energieprestatiecertificaat) hebben, blijven ondanks de hoge rente erg gegeerd, meent notaris Van Opstal. Maar voor energieverslindende panden, die een grondige en dure renovatie vergen, is de interesse sterk afgenomen – en de prijzen zijn met 10 tot 15 procent gedaald, zegt Emmanuel Louf van makelaarskantoor Habitat. ‘Ze staan ook langer te koop.’

Voor wie niet bang is van een renovatieproject zijn er koopjes te doen, meent ook Johan Krijgsman, de ceo van Era, het grootste makelaarskantoor van het land. ‘Voor woningen met veel werk aan, hebben de kopers het nu voor het zeggen. Renovatiepanden worden vaker onder de vraagprijs verkocht dan erboven.’ De verplichting van de Vlaamse overheid om energieverslindende woningen met een epc-label E of F binnen de vijf jaar na aankoop te renoveren tot label D, of beter, is daar niet vreemd aan. Die verplichting wordt almaar strenger: vanaf 2028 moet uw woning binnen de vijf jaar al energielabel C behalen.

Emmanuel Louf wijst op de voordelen van een renovatieproject. ‘Energieverslindende standaardwoningen worden nu verkocht tegen 150.000 à 250.000 euro. Als ze smaakvol gerenoveerd worden, met degelijke materialen, kunt u er daarna bij doorverkoop ongeveer het dubbele voor krijgen. Omdat goed afgewerkte woningen nog altijd goed in de markt liggen, kunt u de renovatiekosten volledig terugverdienen. Bovendien doet een goed geïsoleerde woning met een zuinige verwarmingsinstallatie uw energierekening fors dalen.’

Wat moet zo’n renovatie kosten? Op het epc-attest van de woning vindt u een overzicht van de ingrepen die nodig zijn om de energieprestaties te verbeteren en een indicatie van de kostprijs. Een concrete kostenraming blijft specialistenwerk, maar heel wat vastgoedmakelaars bieden hun klanten rekentools aan om een lastenboek op te stellen en de renovatiekosten te simuleren. Vergeet ook niet dat de Vlaamse overheid een waaier aan renovatiepremies aanbiedt.

3. Kies ik bij voorkeur een woonkrediet met vaste rentevoet?
De rente op woonleningen is het voorbije anderhalf jaar heel snel gestegen – meer dan verdubbeld – en een snelle rentedaling lijkt er niet aan te komen. Al verwachten economen zich op langere termijn wel aan lagere rentevoeten. ‘Demografische factoren, de toegenomen ongelijkheid en structureel lage groeicijfers zullen de rente omlaag duwen’, zegt Freddy Heylen, professor macro-economie aan de UGent. ‘Het meest waarschijnlijke scenario is dat de rente over enkele jaren lager zal staan dan vandaag.’

Dat scenario stelt kandidaat-woningkopers voor een dilemma. Nu kiezen voor een vaste rentevoet betekent dat u de verwachte rentedaling (als die zich doorzet) zal missen. Maar variabele rentevoeten zijn momenteel erg duur. De gemiddelde rente voor een jaarlijks herzienbare lening bedraagt nu 4,23 procent, leert de rentebarometer van Immotheker. Dat is 45 basispunten duurder dan bij een rentetarief met automatische herziening om de vijf of tien jaar (gemiddeld zo’n 3,70 procent). Weet wel: het tarief van een woonkrediet kan maximaal verdubbelen, terwijl rentedalingen onbeperkt worden doorgevoerd.

De meerderheid van de kopers kiest voor een vast tarief. Op 20 jaar schommelt de rente eveneens rond 3,70 procent. ‘Een vaste rente ligt in principe voor de hele looptijd vast’, legt Ivo Van Bulck, secretaris-generaal van de Beroepsvereniging voor het Krediet, uit. ‘Dat biedt bescherming tegen rentestijgingen. Bovendien hebben we in het verleden gezien dat die rentevoet bij sterke dalingen onderhandelbaar is. Lopende leningen met een hoge rentevoet werden de voorbije jaren massaal geherfinancierd tegen lagere rentevoeten.’

Verwacht echter geen wonderen van een herfinanciering. Een renteaanpassing gebeurt nooit automatisch, maar alleen op vraag van de klant. Er zijn ook kosten aan verbonden. U betaalt opnieuw dossierkosten plus een wederbeleggingsvergoeding en bij verandering van bank ook opnieuw aktekosten en registratierechten. Voor leningen met een resterende looptijd van minimaal 15 à 20 jaar volstaat een renteverschil van minder dan 0,5 procentpunt om deze kosten terug te verdienen. Hoe verder uw looptijd gevorderd is, hoe kleiner de kans dat u een lopende lening rendabel kunt herfinancieren.

4. Hoeveel kan ik lenen bij de bank?
Voor jongere kopers, met een beperkt eigen vermogen, is het niet eenvoudig om zonder de steun van thuis een eigen huis te kopen. Leningen die meer dan 90 procent van de aankoopprijs dekken – of in het bankjargon: met een quotiteit van meer dan 90 procent – worden niet snel toegestaan. Maar het is niet verboden. ‘Banken mogen voor maximaal een derde van hun totale kredietportefeuille woonleningen aan 100 procent verstrekken aan startende kopers’, zegt Ivo Van Bulck. ‘Voor maximaal 5 procent van hun kredietportefeuille mogen dat zelfs leningen zijn boven de 100 procent.’

De bank kijkt in de eerste plaats naar uw terugbetalingscapaciteit. De eerste vuistregel die jonge kopers te horen krijgen, is dat ze niet meer dan 30 procent van hun inkomen mogen besteden aan de aflossing van een woonkrediet. ‘Die regel staat niet in steen gebeiteld’, zegt Van Bulck. ‘Het is eerder een regel van het gezond verstand. Voor klanten met hogere maandinkomens laten de banken soms aflossingen toe van 40 of 50 procent. Zolang er voldoende inkomen overblijft om van te leven.’

5. Met welke andere kosten moet ik rekening houden?
Kijk niet alleen naar de rentevoet en de maandaflossing van uw lening. Bij het afsluiten van een woonkrediet komen nog een pak andere kosten kijken.

Zo moet u eenmalige aktekosten betalen. Immers, als u een woonkrediet afsluit, neemt de bank een hypotheek op uw woning – zo kan ze uw huis laten verkopen als u de aflossingen niet nakomt. Voor de inschrijving van die hypotheek betaalt u een registratierecht van 1 procent. Daarbovenop rekent de notaris een ereloon en administratieve kosten aan. In totaal betaalt u bij een lening van 250.000 euro zo’n 6.200 euro, of 2,5 procent van het kredietbedrag.

Voorts rekenen de banken dossierkosten aan voor de administratieve verwerking van de lening. Dat bedrag is nu wettelijk geplafonneerd op 500 euro, maar de federale regering voert vanaf 1 januari 2024 een verlaging in van dat plafond tot 350 euro.

Soms moet u ook schattingskosten betalen. Uw woning dient als onderpand voor uw lening en om zekerheid te hebben over de waarde van dat onderpand laat uw bank de woning schatten. ‘De kosten van een externe schatter worden doorgerekend naar de klant’, zegt Van Bulck. ‘Meestal gaat het om 300 à 400 euro. U ontvangt dan ook het schattingsverslag. Soms volstaat een interne schatting door de bank. Die is meestal gratis, maar dan ontvangt u ook geen schattingsverslag.’

Doorgaans verplicht de bank u om een brand- en schuldsaldoverzekering af te sluiten, als bijkomende waarborg voor het krediet. Zo is er zekerheid dat de terugbetaling niet in het gedrang komt als de woning afbrandt of als de kredietnemer overlijdt. De meeste kredietnemers nemen deze verzekeringen op bij hun huisbankier, omdat ze dan een rentekorting krijgen. Hierdoor bent u wel met handen en voeten gebonden aan uw bankverzekeraar. Stapt u na verloop van tijd over naar een andere verzekeraar, dan verliest u de rentekorting en stijgt uw aflossingsbedrag. Van Bulck: ‘Een nieuwe wettelijke regeling brengt daar in de loop van 2024 verandering in. Dan bent u na een derde van de looptijd vrij om van verzekeraar te veranderen zonder de rentekorting op uw krediet te verliezen. Die nieuwe regeling geldt alleen voor nieuwe leningen.’

6. Hoe breng ik een bod uit volgens de regels van de kunst?
Bieden op een woning is altijd spannend. Bij een openbare verkoop is dat de regel. Maar ook bij verkopingen uit de hand vragen de eigenaars steeds vaker aan de kandidaat-kopers om een bod uit te brengen. Tijdens de coronapandemie was dat vaste prik. Toen was bieden boven de vraagprijs de regel. Ondertussen maakt u ook met een bod onder de vraagprijs opnieuw kans.

Denk goed na voor u een bod uitbrengt, want het opgegeven bedrag is altijd bindend. Eens het bod gedaan, kunt u niet meer terugkrabbelen.

In principe kunt u een bod mondeling uitbrengen. Maar schriftelijk is altijd beter, omdat u dan een bewijs heeft. Dat kan eventueel via sms of e-mail. ‘Beperk een bod altijd in de tijd’, adviseert notaris Bart Van Opstal. ‘In de euforie van het moment wordt daar soms niet aan gedacht, maar zolang uw bod loopt, kunt u niet ingaan op andere koopopportuniteiten. En bent u nog niet met de bank gaan praten over de financiering, neem in uw bod dan een opschortende voorwaarde op tot het bekomen van een krediet’, adviseert Van Opstal. ‘Dan vervalt uw bod als u geen lening krijgt. Zoniet kan de verkoper eisen dat de koop doorgaat en zit u met een levensgroot probleem.’ Dek u ook in tegen andere problemen, zoals bodemverontreiniging of bouwovertredingen. ‘Met een opschortende verkoopsvoorwaarde vangt u dat op.’

7. We zijn niet getrouwd, maar willen wel samen een huis kopen. Heeft dat gevolgen?
Eerst trouwen en daarna pas een huis kopen? Zo doen de meeste koppels het al lang niet meer. Maar besef wel dat u zonder trouwboekje niet automatisch het huis erft als uw partner overlijdt. En als uw relatie op de klippen loopt, krijgt u niet automatisch uw eigen inbreng terug. ‘Dat zijn geen fijne dingen om over na te denken’, zegt Van Opstal. ‘Maar het is wel de realiteit. Het is onze taak als notaris om dit ter sprake te brengen en oplossingen te vinden waar beide partners zich goed bij voelen.’

Neem bijvoorbeeld de eigen inbreng. Die is vaak niet gelijk. Soms heeft de ene partner meer gespaard of krijgt een van beiden hulp van thuis. Dan is het belangrijk om alles goed op papier te zetten. Ongelijke eigendomsaandelen zijn in de praktijk niet erg praktisch. Meestal wordt dat opgelost met een onderhandse lening. Als de partners uit elkaar gaan, wordt het verschil in eigen inbreng terugbetaald.

Ongehuwde koppels moeten er ook rekening mee houden dat ze niet automatisch van elkaar erven. Zijn er geen kinderen, dan erven de ouders of broers en zussen het deel van de overleden partner. Dat probleem kunt u gedeeltelijk oplossen door wettelijk samen te wonen. Dan erft de langstlevende automatisch het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel. Zo kan de familie van uw overleden partner u toch al zeker niet op straat zetten.

Wilt u dat de langstlevende de volledige eigendom verkrijgt als een van beiden overlijdt? Dan maakt u best een testament op ten voordele van elkaar. Als u wettelijk samenwoont of minstens drie jaar feitelijk samenwoont, moet de langstlevende geen erfbelasting betalen op de gezinswoning. Of u laat in de aankoopakte een beding van aanwas opnemen. Dan ‘wast’ het deel van de overledene automatisch aan bij dat van de langstlevende.

[Lieve16]

Heel wat egels in nood: met deze tips help je de dieren veilig de winter door.
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/10/23 ... nterslaap/

[Lieve16]

Nieuws Justitie
Vanaf nu kan je op ‘zwarte lijst’ opzoeken of een ondernemer betrouwbaar is
De nieuwe minister van Justitie Paul Van Tigchelt lanceert JustBan, een applicatie op Just-on-web waar je zelf kan opzoeken of een ondernemer betrouwbaar is.

Voortaan kan iedereen zelf online opzoeken of een ondernemer betrouwbaar is. Dat laat de nieuwe minister van Justitie Paul Van Tigchelt (Open Vld) weten in een persbericht. Zo wil justitie ervoor zorgen dat frauduleuze ondernemers minder slachtoffers kunnen maken.

BELGA 29 oktober 2023, 15:37
Na een faillissement kan de rechtbank ondernemers een bestuursverbod opleggen. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer zij grove fouten hebben begaan of frauduleus failliet gingen. Maar in de realiteit slagen ondernemers met slechte bedoelingen er nog te vaak in om ook daarna nieuwe slachtoffers te maken. Denk maar aan bouwaannemers die meerdere keren failliet gaan, maar toch mensen blijven oplichten. Ze vragen dan grote voorschotten en verdwijnen daarna van de radar.

Een nieuwe centrale databank moet daar verandering in brengen. Het Centraal register van bestuursverboden, kortweg JustBan, is een ‘zwarte lijst’ met ondernemers die geen bestuursfuncties meer mogen uitoefenen in een onderneming. Niet alleen de politie of notarissen kunnen die lijst bekijken, maar ook burgers zelf. Zij kunnen zich eenvoudig aanmelden bij de nieuwe applicatie op Just-on-web met hun eID of via itsme.

Momenteel worden enkel de bestuursverboden die door een strafrechter zijn opgelegd gepubliceerd, bijvoorbeeld wegens oplichting, valsheid in geschrifte of verduistering. Later zullen ook de burgerlijke bestuursverboden worden toegevoegd die door een ondernemingsrechter worden opgelegd, bijvoorbeeld vanwege wanbeheer. Dat zal in het voorjaar van 2024 gebeuren.

“Bestuursverboden blijven te vaak dode letter omdat de controle erop ondermaats is. Dit zorgt ervoor dat malafide ondernemers en frauduleuze bestuurders vaak slachtoffers kunnen blijven maken”, zegt minister Van Tigchelt. “Hier moest paal en perk aan gesteld worden. Dankzij JustBan op Just-on-web kan iedereen nu nagaan of een ondernemer met wie ze in zee willen gaan, al dan niet een bestuursverbod heeft opgelopen.”

‘EEN GOEDE STAP'
Bouwunie reageert alvast positief. “Alles wat kan helpen om rotte appels uit onze sector te verwijderen, juichen we toe. Ze besmeuren het imago van de bouw”, zegt Bouwunie-topman Jean-Pierre Waeytens in een mededeling. De organisatie wijst er wel op dat zo’n lijst enkel kan werken als bestuursverboden effectief worden uitgesproken. “Vandaag is dat zelden het geval”, aldus Waeytens. Bouwunie pleit er dan ook voor sneller een bestuursverbod uit te spreken wanneer een aannemer enkele keren failliet is gegaan.

Om de databank te gebruiken hebben consumenten ofwel het btw-nummer nodig, ofwel de combinatie van de naam, voornaam en geboortedatum. “Dat laatste is natuurlijk moeilijk, want wie kent de geboortedatum van zijn aannemer?”, vraagt de topman van de organisatie zich af. Bouwunie wil daarnaast nog een stap verder gaan en vraagt ook een databank met rood en groen voor buitenlandse aannemers die in business-to-business (b2b) of business-to-government (b2g) actief zijn.

[Lieve16]

DE KOERSCOMMISSARIS

‘Wil je een goede belegger worden? Leer poker spelen’ (*)

Op de beurs is niets zeker, evenmin als tijdens een pokerwedstrijd. Maar wie zich als belegger niet laten meeslepen door emoties, zoals een goede pokerspeler, kan op een goede return hopen.

Pierre Huylenbroeck
Zaterdag 4 november 2023 om 03:00

(*) Klopt deze bewering wel? Pierre Huylenbroeck zoekt het uit. Hij is de uitgever van Mister Market Magazine (mistermarket.be). Elke maand houdt hij een beursfenomeen tegen het licht.
Vul een kasteel met twintig Bekende Vlamingen, duw drie van hen in de rol van moordenaar, en laat de anderen hen ontmaskeren voor ze ’s nachts worden gemold. Deze pitch van De verraders op VTM is boeiende televisie, omdat het de onzekerheden, kuiperijen en foute verdachtmakingen van de gewone mens in een buitengewone situatie uitvergroot. Wenst u te weten met welke twijfels en muizenissen een belegger tijdens beurscrisissen zit? De verraders is een prima casestudy.

Dat Charlotte Van Brabander erin meespeelt, maakt het extra interessant. Zij schreef een boek over beleggen, neemt deel aan ‘De traagste beurswedstrijd van de eeuw’ van Mister Market Magazine, en is een pokerkampioene.

Dat laatste treft, want pokervernuft is een troef in het tv-programma, maar ook op de beurs. ‘Wilt u een goede belegger worden? Leer poker spelen’, zei de bekende belegger Peter Lynch.

Waarom? Haast alle beleggers focussen op het resultaat, maar pokerkampioenen focussen op de methodiek, op de wijze waarop het resultaat wordt bereikt. Die nuance is belangrijk. Natuurlijk kan iemand die een puik systeem systematisch feilloos toepast een mager resultaat halen, zeker op korte termijn. Dat is dan pech. Op de beurs is namelijk niets zeker, evenmin als tijdens een pokerwedstrijd. Maar doorgaans zal iemand zonder een doordachte strategie geen goede return halen. Heel soms wel. Dat is dan geluk.

Iemand met een sterk plan (en daar nooit van afwijkt) zal rustig naar het resultaat toeleven. Als belegger zal hij veel minder transacties doen, omdat hij weet wanneer hij niet in actie moet treden. Als een pokerspeler zal hij zich niet laten meeslepen door emoties. Hij kan rustig blijven als bij anderen de spanningen oplopen, zoals in de voorbije maanden op de beurs het geval was.

Ken uw tegenstander
Een prima pokerspeler heeft een bijkomende troef. Hij is getraind om de tegenstanders aan tafel te leren kennen. Hij moet wel. Poker is een veel noodlottiger spel dan beleggen. U begint met 100 spelers aan een wedstrijd, en enkele uren of dagen later blijft er nog eentje over: de winnaar. Het komt erop aan om de tegenstanders te doorgronden voor ze u hebben doorgrond. Superbelegger Warren Buffett zei ooit: ‘Als je na een half uur aan de pokertafel niet weet wie de patsy (de sufferd) is, ben jij de patsy.’

Bij poker draait het om de vraag: wat zijn mijn winstkansen als ik inzet? Met statistiek komt u al een eind, maar daarmee ken je de kaarten en kansen van de tegenstanders niet. U moet dus trachten uit te vissen waarom die ene tegenstander bereid is zijn bod te verhogen. Bluf? Een goede hand? Psychologie is aan de pokertafel minstens even belangrijk als de fundamenteel-statistische sterkte van uw kaarten.

Een belegger daarentegen is bezig met zichzelf, zijn aandelen en bovenal de vele externe prikkels, maar niet met zijn tegenpartij. Die is nochtans ook belangrijk, ook al zien we hem niet, want wat u koopt verkoopt hij. Wat u na de transactie verliest, wint hij. En vice versa. Het is dus maar logisch dat u wilt weten waarom hij verkoopt of koopt.

Maar hoe? Er zijn op de beurs geen honderd tegenstanders, maar miljoenen. De oplossing is simpel: u beschouwt alle tegenpartijen als een gigantische zwerm die als een geheel allerlei onvoorspelbare richtingen uitvliegt. Die richtingen hebben losjes te maken met de politiek-economische actualiteit en verwachtingen, de situatie in de bedrijven zelf en de algemeen ingeschatte waardering van de aandelen, maar ze worden vooral bepaald door de algemeen heersende gemoedstoestand. De psychologie op korte termijn geeft ook op de beurs de kortetermijnrichting aan.

Dat laatste hebben poker en beleggen met elkaar gemeen, en waarin zijn ze bijvoorbeeld anders dan schaken. Bij schakers ligt alle informatie voor de neus van de spelers. Geluk speelt daar in principe geen rol. Op de beurs en rond de pokertafel wel. U kunt daar de best mogelijke zet doen, en toch alles verliezen. Dat doet iets met een mens. Pokerspelers zullen dat gevoel wel kennen: als het meezit, stijgt meteen het vertrouwen. Enkele tegenvallende rondjes doen dat zelfvertrouwen snel wegsmelten.

Beleggers maken hetzelfde mee. Geef ons enkele dagen van stijgende koersen, en ons vertrouwen stijgt ten hemel. We werden in de voorbije maanden evenwel overstelpt met dalende koersen, hetgeen ons almaar meer deed twijfelen. De zwerm wilde liever verkopen dan kopen, omdat de aandelen goedkoper werden. Waardoor ze nog goedkoper werden.

Ken uzelf
Wat er ook gebeurt, op de beurs of aan de pokertafel, de winnaars blijven immer rustig en gedisciplineerd. Puggy Pearson, een pokerheld van vijftig jaar geleden, gaf ons die wijze beursraad lang geleden al, samengebald in één korte zin: ‘Ga er pas voor als u 60 procent kans op winnen hebt, beheer uw geld goed, ken uzelf.’

Het zijn drie bijzinnen, alle drie even cruciaal. ‘Ken uzelf’ betekent in deze context vooral: weet hoe u reageert bij stresssituaties. Wordt u onzeker en wantrouwig als het slecht gaat? Of inhalig en al te zelfverzekerd als het goed gaat? Elke mens heeft die reflexen, maar probeer bij uzelf in te schatten hoe groot die zijn.

Want het zijn die reflexen die een nefaste impact kunnen hebben op de tweede bijzin: ‘beheer uw geld goed’. In rustige tijden kunnen we dat, maar in zeer goede of zeer slechte tijden kieperen we al snel alle voorzichtigheid overboord. De beste remedie: werk met onder- en bovengrenzen. Zakt het aandeel na aankoop tot bijvoorbeeld nog 70 procent van de aankoopprijs? Dat was dan een slechte aankoop: weg ermee! Stijgt de koers met bijvoorbeeld 100 procent? Verkoop dan de helft, zodra de trend begint te keren.

Kruis of munt?
Blijft over van Pearsons wijze raad: de eerste bijzin. Wanneer en hoeveel zetten we in? Die 60 procent-grens is alvast een significant voordeel, jouw ‘edge’. In een casino heeft de speler nooit een edge. Integendeel, het huis wint uiteindelijk altijd. U maakt misschien tot 48 procent kans op slagen, maar nooit meer. Ga dus enkel naar het casino als u eens echt wilt gokken.

Op de website gamesfortraders.com vindt u een leerrijk spelletje kruis of munt: zet van uw initiële (fictieve) 250 dollar een deel naar keuze in op ‘kruis’ of ‘munt’, wetende dat het geldstuk in 60 procent van de gevallen op ‘kruis’ valt. In hoeveel beurten maakt u van 250 dollar dan 2.500 dollar? Slechts 21 procent van de deelnemers haalt de eindmeet en 25 procent verprutst al het geld.

Toch is het spelletje simpel. Ikzelf vertienvoudigde mijn kapitaal na 31 beurten. Dat was deels mazzel, maar ik wist vooral vooraf hoe het te spelen: steeds hetzelfde percentage inzetten, steeds op kruis. Dat laatste is nogal logisch, maar besef dat de meeste kandidaten sporadisch toch op munt spelen.

Tijd is extra troef
Ook op de beurs ligt de edge voor het grijpen (en toch zien de meeste beleggers hem niet liggen): het is de tijdshorizon. Het grote verschil tussen pokeren en beleggen is de duurtijd: beleggen duurt geen uren of dagen, maar tientallen jaren. Goed voor ons! Nog beter: onze edge op de beurs is niet 60 maar 70 procent. Hoe komen we op dat percentage? We telden gewoon het aantal winstjaren van Belgische aandelen sinds 1833, het eerste jaar met bruikbare gegevens: 133. Dat is 70 procent.

Ook volgens andere criteria compenseert de gemiddelde return ruimschoots het risico. Het moet bijvoorbeeld al stevig tegenzitten om na 10 jaar geen mooi beursresultaat te hebben. En na 20 jaar? Slechts één keer in de Brusselse beursgeschiedenis had de belegger op het einde van zo’n periode een verlies: in de periode 1929-1948.

Dus, ja, deze maand klopt de titel van dit artikel: beleggers kunnen veel leren van pokerspelers. Alleen hebben beleggers veel meer kans om te winnen. Met dank aan hun machtige bondgenoot voor wie hem gebruikt: tijd.

[Lieve16]

STUDEREN STUDEREN

Stop met blokken, efficiënt studeren doe je zo

Cursussen lezen en herlezen en hele alinea’s met fluostift markeren zijn níét de beste manier om leerstof te onthouden. Is wel wetenschappelijk onderbouwd: jezelf ter voorbereiding van een examen opnieuw en opnieuw op de rooster leggen.

Maxie Eckert
Woensdag 13 december 2023 om 03:00

‘Blokken’ is een verraderlijk woord. Want net ‘blokken’ is een weinig efficiënte en doeltreffende manier om je brein kennis te doen opslaan. Dagen na elkaar dezelfde cursustekst herlezen, geeft je misschien het gevoel dat je goed bezig bent, maar er zijn betere manieren om een examen voor te bereiden. ‘Een goede studiemethode kan een groot verschil maken bij hoe goed je hersenen de leerstof opslaan’, zegt Paul Kirschner, professor emeritus in de onderwijspsychologie (Open Universiteit in Nederland) en gastprofessor aan de Thomas More Hogeschool. ‘Maar veel studenten weten niet wat ze concreet moeten doen om leerstof te studeren.’

Als blokken niet oké is, hoe benut je de weken voor de examens wel zo goed mogelijk? Dit zegt de wetenschap over wat werkt – en wat pure tijdsverspilling is.

Doen: je smartphone wegleggen
Er zijn taken die we zonder problemen met elkaar kunnen combineren. Eten en praten, bijvoorbeeld. ‘Omdat eten een automatisch proces is. Je denkt niet actief na over het kauwen van voedsel’, zegt Kirschner. ‘Maar taken waarvoor je je werkgeheugen nodig hebt – dus alles waarover je moet nadenken – vallen niet te combineren. Je kunt dus niet gelijktijdig leerstof verwerken en bezig zijn met een post op sociale media. Daarom: schakel alle prikkels uit die je afleiden en je werkgeheugen belasten.’

Een onderzoek van de UGent en de UAntwerpen heeft het effect van de smartphones op studenten becijferd. De studenten gaven aan dat ze per uur studeren gemiddeld iets meer dan twee keer hun smartphone controleren. Wie bovengemiddeld kijkt, haalt lagere punten op examens dan studenten die minder dan het gemiddelde de smartphone checken.

En wat met muziek? Dat hangt er volgens Kirschner van af. ‘Als je geen aandacht besteedt aan de muziek, kan het geen kwaad. Een koptelefoon met muziek kan zelfs helpen om je af te schermen tegen prikkels die je afleiden, bijvoorbeeld als je geen eigen kamer hebt om te studeren. Maar zodra je begint na te denken over de afgespeelde muziek – van wie is dit nummer ook alweer? – werkt de muziek averechts.’

Kijk dus eerlijk naar je omgeving en jezelf: welke prikkels trekken je aandacht, wat helpt om prikkels uit te schakelen? Dat beantwoordt ook de vraag of de bib een goede plek is om te studeren. Wie er rust vindt, zit er goed. Wie wordt afgeleid door medestudenten, studeert beter elders.

Doen: nadenken tijdens het lezen van de cursustekst
Hoe je door een cursus gaat, is van groot belang voor wat je brein met de leerstof doet. De meeste informatie slaan je hersenen op als je tijdens het lezen nadenkt over de tekst. Waarom zit iets zus of zo in elkaar? Houdt het wel steek wat hier staat? Het helpt ook om tijdens het lezen een tekening van een beschreven proces te maken of een mindmap van de leerstof te tekenen. ‘Dan ben je de tekst aan het herkneden en verwerken’, zegt Kirschner.

Heeft daarentegen geen bewezen nut: hele alinea’s (of zelfs pagina’s) onderstrepen of met fluostift markeren. ‘Tekst markeren doet weinig om de prestatie te verhogen’, stelt een grote wetenschappelijke analyse over allerlei studiemethodes. ‘Er is inderdaad geen rechtstreekse verbinding tussen het uiteinde van je stift en je hersenen’, zegt Kirschner. ‘Je denkt dan makkelijk: ik heb de tekst geel gemarkeerd, dus dat deel heb ik al geleerd. Zo zit het dus niet.’

‘Het kan wel zinvol zijn om met een fluostift zeer specifiek de kernideeën van een tekst te markeren om er daarna op terug te komen. Dan gebruik je de fluostift als onderdeel van de actieve verwerking van de leerstof.’

Niet doen: de cursus eindeloos herlezen
Dat is nog zoiets wat studenten doen, in de hoop dat de leerstof blijft hangen. Maar de bewijslast is dunvoor het nut van teksten herlezen. ‘Als je een tekst een tweede of derde keer leest, zul je hem herkennen’, aldus Kirschner. ‘Dat geeft je het verkeerde idee dat je de inhoud hebt geleerd. Maar een tekst herkennen is niet hetzelfde als vragen daarover kunnen beantwoorden op een examen.’

Niet doen: knip-en-plak-samenvattingen van de cursus maken
Het klinkt verlokkelijk: je vat een hoofdstuk van tientallen bladzijden samen tot enkele A4’tjes en hop, de hoeveelheid leerstof is ineens behapbaar. Uit onderzoek blijkt dat het nut van die strategie laag is.

De beste samenvatting is dus niet die met tekstknipsels uit de cursus die jij of iemand anders maakt. De beste samenvatting is er een die je op eigen kracht opstelt door in je geheugen naar de leerstof te graven.

Kirschner: ‘Het is zinvol om een tekst die je actief gelezen hebt, in je eigen woorden samen te vatten. Bijvoorbeeld een dag later en met de boeken dicht. Dan dwing je jezelf om informatie uit het langetermijngeheugen weer naar je werkgeheugen te brengen. Op die manier versterk je het pad tussen het werkgeheugen en je langetermijngeheugen. Zelfs al kun je de eerste keer niet alle informatie ophalen, je versterkt hoe dan ook het pad.’

Doen: test jezelf
Jezelf ondervragen over de leerstof is dé manier om kennis in je hersenen te verankeren. Dat bleek onder meer bij een studie waarin vorsers studenten een wetenschappelijke tekst lieten lezen. Eén groep las de tekst vier keer. Een andere groep las de tekst slechts één keer en werd gevraagd om daarna meermaals een zelftest uit te voeren: ze moesten alles wat ze hadden onthouden van de tekst op papier zetten. Even later legden alle studenten een toets af bij de onderzoekers.

Resultaat: de groep die de tekst vier keer had mogen lezen, scoorde het hoogst op de toets en de studenten die de tekst maar één keer hadden doorgenomen het laagst. Maar een week later, bij een tweede toets die de onderzoekers afnamen, was het beeld helemaal omgedraaid. Toen scoorden de studenten het hoogst die de tekst maar één keer hadden mogen lezen, maar die dus wel een zelftest hadden gedaan.

Al je kennis rond een thema (of een samenvatting) op een leeg papier zetten, is maar één manier om jezelf te testen. Kirschner en twee collega’s leggen in het boek ‘Studeren met succes’ gedetailleerd uit wat je nog kunt doen: gebruik flashcards (op de voorkant de vraag, op de achterkant de oplossing), leg de leerstof uit aan iemand, laat je ondervragen door een medestudent, ... ‘Je leert het best door vaak én op verschillende manieren informatie op te halen’, zegt Kirschner.

Doen: de tijd voor een vak opknippen in kortere stukken
Studenten hebben de neiging om in grote blokken per vak te studeren. Maar onderzoek wijst uit dat je meer leert als je de blokken opsplitst en tijd laat tussen de blokken.

Zo moesten bij een bekend experiment in de jaren 70 Engelstalige studenten Spaanse woorden leren. De leerstof werd in zes sessies herhaald, maar in een verschillend ritme: één groep kreeg alle zes sessies op dezelfde dag, een andere groep had telkens 30 dagen tussen de oefensessies. Met elke oefensessie gingen de studenten erop vooruit. Maar op de finale test, een maand na de allerlaatste oefensessie, scoorden de studenten met de langste periode tussen de sessies het best.

Je leert dus meer als je op drie verschillende dagen een halfuur aan één deel van de leerstof werkt dan wanneer je dat deel studeert in anderhalf uur. ‘Je moet je hersenen de tijd geven om de kennis te consolideren’, zegt Kirschner. ‘Dat gebeurt voor een deel als je slaapt. Daarom is het zinvol om de studietijd over meerdere dagen te spreiden en niet alles gebundeld de dag voor je examen te blokken.’